تاریخ انتشار : ١٣٩٧/١٢/٢١ |
موضوع مقاله:  بهداشت و سلامت
نوع مقاله :  متفرقه
 
 
   
بازیافت انواع زباله

 

شاید امروزه هیچ پدیده دیگری مانند زباله، فراگیرترین تعریف را از تمدن امروزی ما نشان ندهد. رد پایی که امروزه بشر از خود در طبیعت به جای گذاشته، زباله است و زباله، حاصل عطش سیری ناپذیر بشر برای مصرف بیشتر است. اما این رد پا، بسیار متنوع است. امروزه مقدار زیاد زبالهها و مواد زیاد جامد شهری به یکی از مهمترین مشکلات زیست محیطی در شهرها و روستاها تبدیل شده و مخارج و هزینه مدیریت این زبالهها (از جمله جمع اوری و دفن زباله) بودجه بسیاری را مصرف میکند.

در ادامه مهمترین انواع زبالهها را با هم مرور میکنیم. زباله مجموعه موادی است که پس از مصرف یا استفاده، دیگر کارآیی ندارد و دور ریخته میشود. زبالهها را معمولا در چهار دسته کلی زبالههای شهری، زبالههای صنعتی، زبالههای خطرناک و زبالههای بیمارستانی تقسیم میکنند.

زبالههای شهری

تعریفها و طبقه بندیهای مختلفی برای توضیح اجرای مواد موجود در زبالههای شهری ارائه شده است. گفته میشود از لحاظ اجزای تشکیل دهنده زباله، زبالههای شهری شامل ٧٩.۵ درصد مواد آلی فاسدشدنی، ٩.٣٨ درصد کاغذ و مقوا، ٢.۵ درصد پلاستیک، ٢.۵ درصد چوب، ٣.٣٣ درصد شیشه و سفال و ١.۴٣ درصد منسوجات است.. با توجه به درصد بالای مواد فسادشدنی، تهیه کود آلی گیاهی به عنوان یک گزینه سودآور و کارآمد مطرح است. علاوه بر این بازیافت کاغذ، پلاستیک و شیشه هم از جمله مواردی است که در بسیاری از کشورهای پیشرفته به آن توجه میکنند.

زبالههای بیمارستانی

یکی از مهمترین انواع زبالهها که دفع آنها حتما باید بهداشتی و با رعایت اصول ایمنی صورت گیرد، زبالههای بیمارستانی هستند. به کلیه پسماندهای عفونی و زیان آور بیمارستان ها، مراکز بهداشتی- درمانی، آزمایشگاههای تشخیص طبی و سایر مراکز مشابه، زبالههای بیمارستانی گفته میشود.

خود زبالههای بیمارستانی با توجه به منشا آنها، انواع گوناگونی دارند. مثلا زباله بخش عفونی یا اتاق عمل، با مواد زاید آزمایشگاه یا بخش رادیولوژی، بسیار تفاوت محسوسی دارد و طبق یک بررسی، زباله بخشهای مختلف بیمارستانها به چند گروه تقسیم میشوند که مهمترین آنها عبارتند از:

زبالههای معمولی: زبالههای مربوط به بسته بندی مواد و دیگر زبالههای پرسنل.

زبالههای پاتولوژیکی: شامل بافت ها، اندام ها، قسمتهای مختلف بدن و پنبههای آغشته به خون.

مواد پرتوزا: شامل جامدات، مایعات و گازهای رادیواکتیو

جمع آوری این نوع از پسماند به عهده وزارت بهداشت و درمان است.

زبالههای صنعتی

هرگونه زایدات خانگی، صنعتی، تجاری، بهداشتی، لجن تصفیه خانهها و حوضچههای تثبیت خاکستر و بقایای زباله سوزها، زائدات حیوانی، مواد قابل اشتعال و رادیواکتیو و... زباله صنعتی نام دارند. زبالههای صنعتی، مواد زاید ناشی از فعالیتهای صنعتی هستند و معمولا شامل فلزات، مواد پلاستیکی، مواد شیمیایی و بالاخره زبالههای ویژه و زبالههای خطرناک هستند. برای جمع آوری، حمل و نقل و دفع آنها ضوابط خاص و مقررات ویژهای تعریف شده است که باید حتما آنها را رعایت کرد.

زبالههای خطرناک

زبالههای خطرناک مانند انواع دیگر زبالهها تعریفهای متفاوتی دارند. سازمان حفاظت و بازیابی، زبالههای خطرناک را اینگونه توصیف کرده است: ضایعاتی که در اثر مدیریت نامطلوب (جمع آوری، حمل و نقل، تصفیه و دفع) باعث مرگ ومیر موجودات یا شیوع بیماریهای جبران ناپذیر و بالقوه خطرناک برای انسان، موجودات زنده یا محیط زیست شوند. سازمان بهداشت جهانی نیز در تعریف زبالههای خطرناک گفته است مواد زایدی که به دلیل خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و یا بیولوژیکی، جمع آوری، جابه جایی و دفع آنها مستلزم تدابیر خاصی است تا از بروز هر گونه تأثیر سوء بر محیط زیست و سلامت انسان جلوگیری کند. زبالههای خطرناک معمولا یکی از مشخصات قابلیت انفجار، احتراق، خوردگی، واکنش پذیری و سمی بودن را دارند و اغلب تحت عنوان مواد زاید پرتوزا، پس ماندههای شیمیایی، زایدات قابل اشتعال، زایدات بیولوژیکی و مواد منفجره دسته بندی میشوند.

زباله الکترونیک

این دسته از زیاله ها، از خطرناکترین زبالهها هستند که متأسفانه در بسیاری از موارد میتوان آنها را در زبالههای شهری هم دید. زبالههای الکترونیک شامل دستگاههای الکترونیکی مصرف شده و قطعات آنهاست؛ دستگاههایی مانند تلفن و کامپیوتر، لوح فشرده و... که حاوی فلزات خطرناکی مانند سرب، کادمیوم و جیوه هستند. در صورتی که این زبالهها را پس از پایان عمر مفید، به شکل صحیح بازیافت نکنیم وب ه همین شکل در طبیعت رها سازیم، موجب آلودگی محیط ریست میشود. با توجه به سرعت پیشرفت تکنولوژی در عرصه کامپیوتر و الکترونیک، عمر مفید بسیاری از این ابزارها در جهان به ٢ تا ٣ سال کاهش یافته و این عدد در ایران احتمالا ۵ سال است. در نظر داشته باشید که هم اکنون تعداد موبایلهای موجود بسیار بیشتر از افراد است.

بازیافت زبالههای الکترونیکی

با بازیافت زبالههای الکترونیک میتوان مقدار کمی فلزات باارزش مانند طلا، نقره و مس را بازیافت کرد، همچنین میتوان با بازیافت آنها، آلیاژ لحیم استخراج کرد. به همین دلیل بسیاری از کشورهای در حال توسعه به امید دست یابی به این ثروت ناچیز، زبالههای الکترونیکی را از کشورهای توسعه یافته وارد میکنند. ولی باید در نظر داشت بازیافت غیراصولی زبالههای الکترونیک در کشورهای جهان سوم به آلودگیهای گسترده منجر شده است. هم اکنون ٧٠ درصد کامپیوترها و موبایلهای جهان در چین بازیافت میشود.

در سال ٢٠٠٨ وزرای ١٧٠ کشور جهان در بالی اندونزی گردهم آمدند تا راههای بازیافت زبالههای خطرناک از جمله زبالههای الکترونیک را بررسی کنند. هم اکنون هیچ آماری از وضعیت زبالههای الکترونیک در ایران در دست نیست و هیچ سازمانی نیز متولی رسیدگی به زبالههای الکترونیک نیست. گفته میشود به تازگی اولین کارخانه بازیافت زبالههای الکترونیک در کشور راهاندازی شده است.

تولید زباله در ایران و جهان به زبان آمار

  ایرانیان روزانه ۵٠ ملیون کیلو (سالانه، ١٨ میلیون تن) زباله خانگی تولید میکنند که تنها ۵ درصد از آن بازیافت میشود.

  برای درک بهتر میزان تولید زباله در ایران (١٨ میلیون تن، بهتر است مقدار آن را مقدار تولید گندم در ایران (کمتر از ١۵ میلیون تن) و تولید برنج در کشور (حدود دو میلیون و ٣٠٠ هزار تن) مقایسه کرد.

  سرانه تولید پسماند در شبانه روز در کشورهای اروپایی ٣٠٠ تا ٢۵٠ گرم اما این مقدار در استان تهران در چهرا سال اخیر از ٩٠٠ گرم به ٩۶٧ گرم رسیده است. به بیان دیگر هر شهروند تهرانی هر سال تقریبا ۵ برابر وزن خود زباله تولید میکند.

  روزانه یک میلیارد و ٢۵٠ میلیون تومان برای جمع آوری و دفن زباله و پسماند شهر تهران هزینه میشود. این مقدار در کنار یک میلیارد تومان ثروتی که با دفن زباله زیر خاک میرود، نشان میدهد روزانه بیش از ٢ میلیارد تومان بر اثر زباله سازی تهرانها از بین میرود.

  در شهرهای ایران سهم تفکیک زباله از مبدا ٧ و در کلان شهرها معادل ١۴ درصد است ولی سهم این روش جمع آوری زباله در شهر تهران فقط ۵ درصد است.

  فقط ٢٠ درصد پسماندهای شهری بازیافت میشود. از این مقدار دو درصد به شکل بهداشتی و بقیه به صورت عادی دفن میشود.

مجله دانشمند  - نویسنده: فاطمه کاظمی

 

 
     
  منبع مقاله:  هگمتانه  
     
 
 
    پایگاه اطلاع رسانی مقالات و نوشته های شهرداری همدان     شهر الکترونیک همدان