جمعه ۲۴ آذر ۱۳۹۶   |   Fri December 15, 2017  
   
 
 آرشیو  |  جستجو         
  سامانه پذیرش مقالات و نوشته ها      صفحه اصلی   |   شهرداری همدان   |   سایر مقالات 
     پربازدیدترین ها
ونداليسم اجتماعي چیست؟
شهر سبز پايدار چيست؟
زمینه های استفاده از GIS در برنامه ریزی و مدیریت شهری
نقش و اهميت فضاي سبز در زندگي شهري
مقدمه ای بر سيرتحول تهيه طرح هاي توسعه شهري در جهان و ايران
بافت هاي فرسوده ، قوت ها و فرصت ها
سيرتحول برنامه ريزي شهري بعد از ورود اسلام به ايران
۱۵ توصيه كاربردي امام خامنه اي براي انس بيشتر با قرآن
نقش شهر الكترونيكي در توسعه شهري
غذاهاي سنتي همداني ها در ماه مبارك رمضان
     شهرداری همدان
اهمیت هویت فرهنگی در شهر پایدار
نقش مبلمان شهري در هويت و سيماي شهر
نقش فن آوري اطلاعات و ارتباطات در مديريت شهري
گذری بر تاریخچه مدیریت پسماند
راه هاي كاهش توليد پسماند در خانه
نقش مبلمان شهري در زيباسازي شهر
نقش شهر الكترونيكي در توسعه شهري
مزاياي بليت الكترونيك و نقش آن در توسعه مديريت حمل و نقل شهري
آموزش شهروندان، حلقه گمشده چرخش بازيافت زباله
شهر سبز پايدار چيست؟
تاريخچه شهرداري و شوراي شهر در ايران
  بیشتر ...
 
 
  تاریخ انتشار : ١٣٩۶/٠۴/٢٨ تعداد بازدیـد : ١١۴ نسخه چاپی
 
   موضوع مقاله:  دین و اندیشه
   نـوع مقاله:  متفرقه
 
 
 
 
 
نگاهی به سبک زندگی عالمانه امام صادق(ع)

 

همیشه در طول تاریخ سعی انسانها بر آن بوده است که راه و رسم زندگی را به نیکوترین نحو بیاموزند و یک زندگی سعادتمندانه را تجربه کنند و اما از منظر اسلام آموختن سبکی خردمندانه که انسان را یاری دهد تا بتواند به نیکوترین وجه در راه سعادت گام بردارد بسیار حایز اهمیت بوده و هست و بسیاری از تعالیم اسلامی از جمله احادیث و روایات نیز بر مبنای ایجاد آگاهی و نگرش صحیح در این زمینه آمده است در این میان داشتن مربی و راهنمایی آگاه، صادق و دلسوز جزء اولین نیازها بوده است و یافتن چنین راهنمایی برای پیروان راه حقیقت دغدغهای بزرگ. به این ترتیب علاوه بر استفاده از قرآن به عنوان منشأ عظیم آموزههای اسلامی شاید آن گونه که باید از احادیث امامان و به ویژه امام صادق(ع) استفاده نشده باشد و از آنجا که گستره سخنان ایشان به قدری عظیم است که زمان و مکان را برنمیتابد میتوان الگویی مطلوب برای زندگی را از آموزههای ایشان طراحی کرد و در همه زمانها از آن استفاده کرد تا با استفاده از آن سبک زندگی خداپسندانه را به عنوان الگویی مطلوب ارائه نمود که البته نقش ایشان در غنیسازی ریشه درخت فرهنگ بسیار مهم بوده است تا آن جا که بندگی خداوند به عنوان ریشه این درخت معرفی شده و مسیر رسیدن به آن با پیروی از دستورات دین و فقه جعفری به عنوان بدنه و تنه درخت در نظر گرفته شده و در نهایت فهم عمیق از دین، تدبیر در زندگی و صبر بر مشکلات است که همان مفهوم زندگی دینی از منظر ایشان است به عنوان میوه و ثمره این درخت معرفی شده است و توجه به این مؤلفهها ما را در رسیدن به سبکی از زندگی متعالی یاری خواهد کرد.

* الگوی زندگی خداپسندانه

در فهم الگوی زندگی خداپسندانه همواره باید مؤلفههای متعددی را مد نظر داشت و در مورد آنان تأمل و تدبر کرد که در این میان استفاده از آموزههای امام صادق(ع) و به طور کلی عمل به دستورات دین مهم تلقی شده به عنوان الگویی بیهمانند مورد نظر قرار گرفته است. بدیهی است این مسأله نیاز به مطالعه، آموزش و پذیرش معیارهای مفید دارد. در واقع سعی برآن بوده است تا با بهرهگیری از آن امام وارسته راهی درست را برای رسیدن به مقام بندگی پیمود که در نهایت با تدبر در سخنان امام صادق(ع) میتوان بندگی خداوند را به عنوان ریشه و مؤلفه اصلی و هدف نهایی مطرح نمود.

وقتی سخن از سبک زندگی و رفتارهای آدمی در زندگی روزمره پیش میآید آنچه در ذهن تداعی میشود فرهنگ است. با تشخیص جایگاه سبک زندگی در فرهنگ انسانها میتوان سبک زندگی مطلوب را شناسایی و در رسیدن به آن همت گمارد.

در این بین نقش امام صادق(ع) در طراحی سبک زندگی اسلامی بسیار چشمگیر بوده است ایشان در دورانی که بر مسند تدریس بودهاند تمام تلاش خود را به غنیسازی ریشه درخت فرهنگ در تشیع پرداختهاند گویی ایشان به این نتیجه رسیده بودند که سیر تاریخ اسلام تا آن زمان نیاز به بازسازی فرهنگی دارد و اگر این بازسازی صورت نگیرد ریشه فرهنگ دین از بین خواهد رفت و اثری از درخت تنومند اسلام باقی نخواهد ماند.

شاید نتوان در تاریخ همانند مدرسه امام صادق(ع)، مدرسهای فکری یافت که بتواند نسلهای متوالی را تحت تأثیر خود قرار دهد و اصول و افکار واعتقادات خود را بر آنها حاکم سازد و مردمی متمدن و فرهیخته با کیان و موجودیتی یگانه بنیان نهاده باشد، البته اشتباه است اگر بخواهیم دستاوردهای این مدرسه را به معاصران آن محدود کنیم بلکه دستاوردهای علمی و دینی این مدرسه در اندیشههایی است که در جامعه ایجاد کرده و در مردان پرورش یافته و بالندهای است که سیمای تاریخ را دگرگون ساختهاند. در واقع میتوان گفت یک مکتب وقتی میخواهد پیروان خود را بسازد از راه ارائه طریق و ایجاد انگیزه در آنها این کار را انجام میدهد. پس ناچار هدف و ایدئولوژی خود را به پیروان خویش معرفی میکند. در این میان نقش امام صادق(ع) در احیا و انتشار حقیقت اسلام به عنوان شیوه فکری و اجتماعی و هدف والای آن که ترسیم انسان کامل است چشمگیر و قابل ستایش است. ایشان در مباحث اخلاقی مانند سایر موضوعات تعالیم ارزشمند بسیاری را به وسیله شاگردان خود منتشر کردند و بدون آن که اصطلاحات مشکل حکمت عملی را به کار ببرند و در تنگنای استدلالی خشک و برهانی قرار گیرند با استمداد از مکتب وحی حقایق اخلاق را به طرز روشن بیان فرمودند. در سیره امام صادق(ع) علاوه بر توصیههای مؤکد ایشان بر سبک زندگی خداپسندانه به باورهایی اشاره میشود که اساس و ریشه آن سبک زندگی است.

*تفقه به چه معناست؟

تفقّه از نظر معنا با تعقل پیوند نزدیکی دارد. اما دقیقاً به آن معنا نیست، تعقل به معنای خوب فکر کردن است و تفقه یعنی تعقل صریح، یعنی تعقلی که عمیقتر بوده و عقل در فکر نفوذ بیشتری دارد. از قرن سوم هجری به عدهای از دانشمندان که در فروع دین تخصص پیدا میکردند اصطلاحاً فقیه گفتهاند ولی قبل از آن در متون دینی اصطلاح تفقه به معنای عمیق فکر کردن در دین است و در قرآن هم به همین معنا آمده است. حضرت امام علی(ع) میفرمایند: «دین را به طور عمیق تحقیق کن تا آن را بفهمی و همت تو بر این باشد که نهنگوار، اقیانوس دین را درنوردی، نه این که دین را برکهای ببینی و مانند یک ماهی ساده و خرد در آن حرکت کنی.» در واقع میتوان اشاره کرد فهم ضعیف از دینداری همواره سبب شده است که ضربههای زیادی بر ما وارد شود، در روایت آمده است. «عبادت هرکس را به اندازهای قبول میکنند که دین را میفهمد. از این منظر کسانی که فهمشان از دین سطحی بوده دینشان را از دست دادهاند نه آنان که در دین تعمق کردهاند.»

در واقع میتوان گفت هیچ کس نمیتواند از نقص به کمال برسد مگر از راه تفکر و تدبر که تفکر کلید اسرار و چراغ انوار تعریف شده است و راهی است برای نزدیک شدن به کمال و عظمت پروردگار و آنجا که سخن از دین میشود و سبک یک زندگی متعالی به میان میآید میتوان گفت اصول دین همانا ریشه درخت دین و فروع آن همانند شاخ و برگ آن میباشند و اخلاق میوه و ثمره آن است و همان طورکه درخت در صورتی نتیجه بخش است که سه قسمت نامبرده کامل باشد، ایمان شخص نیز درصورتی نتیجه بخش خواهد بود که اصول و فروع و اخلاق او کامل باشد.

بنابراین دین که سازمان فکری و اعتقادی و اخلاقی عظیمی است به عنوان رکن اساسی محسوب شده است و تدبر و تعمق در آن برای شناخت راه سعادت ضروری است.

میتوان گفت اساساً زندگی و خوشبختی مانند یک محل و یک ساختمان که از مصالح گوناگون از جمله خشت و گل بنا شده باشد درهایی دارد که انسان باید در ابتدا درها را بشناسد و سپس خود را عادت دهد که همیشه از راه راست و مستقیم به زندگی وارد شود و خوشبختی را جستجو نماید.

«مپیچ از ره راست بر راه کج  /  چو در هست حاجت به دیوار نیست»

و این یک قاعده کلی در زندگی بشر است، چشم بصیرت میخواهد که راههای صحیح ورود به محوطه زندگی را بشناسد و پشت دیوار و حصار زندگی معطل و متحیر نماند.

پیغمبران الهی آمدهاند که به ما راه زندگی و به تعبیر دیگر در ورودی زندگی و خوشبختی را نشان دهند، در ورودی زندگی نیکی و نیکوکاری، راستی و درستی و استحکام اخلاقی و خیر خواهی و مهربانی است. تنها ایمان و اعتقاد به معنویت و سپس نیکوکاری بر اساس آن اعتقاد مقدس است که قلب را آرام و رضایت خاطر را تأمین میکند و سعادت را میسر میسازد و منتهای سعادت همین است که آدمی در ناحیه عقل و فکر، دارای محکمترین اطمینانها و در ناحیه احساسات و قلب دارای پاکترین نیتها و در ناحیه عمل دارای نیکوترین عملها باشد.

* اساس زندگی از منظر امام صادق(ع) بندگی است

اساس سبک زندگی و ریشه آن از منظر امام صادق(ع) بندگی خداست و توصیه امام به بنده واقعی خدا رسیدن به حقیقت ایمان است که در صورتی حاصل میشود که سبک زندگی مبتنی بر فهم عمیق دین، تدبیر و برنامهریزی در امور زندگی و نیز تحمل و بردباری در برابر مشکلات است.

*روابط اجتماعی همراه با احسان و نیکی

در آیات سوره فرقان به سبک زندگی بندگان خدای رحمان میپردازد و اشاره به انفاق و تعادل در این امر شده است. تو گویی کسی که اساس زندگی خود را بر بندگی قرار داده و طرح نسبتاً جامعی از اخلاق اسلامی به دست میدهد تا آنجا که دعا میکند که سرمشق طالبان کمال باشد از دیگر بندگان خدا هم غافل نیست. در این راستا امام صادق(ع) در خصوص روابط اجتماعی و سبک زندگی اجتماعی توصیه به احسان و کمک به دیگران میکند.

امام صادق(ع) میفرماید: «در نیکی رساندن به برادران خود با یکدیگر مسابقه بگذارید و اهل نیکی باشید. زیرا بهشت را دری است به نام معروف "نیکی و احسان" که جز کسی که در دنیا نیکی کرده داخل آن نشود. همانا بنده در راه برآوردن حاجات برادر مؤمن خود گام بردارد و خدای عزّ وجّل بر او دو فرشته نگارد. یکی در طرف راست و دیگری در جانب چپ او که برایش از پروردگار آمرزش خواهند و برای روا شدن حاجت او دعا کنند. سپس فرمود: به خدا چون مؤمن به حاجتش رسد پیغمبر از خود او مسرورتر است».

در این حدیث به یکی از شاخههای بزرگ احسان که همان خیرخواهی است اشاره شده است. امری که ثواب آن را حدّی نیست و احادیثی که از امامان مختلف در این زمینه رسیده است فراوانند. رسول خدا(ص) فرمودند: «گاهی مؤمن حاجتی از برادرش بر او آورده میشود و نمیتواند روا کند ولی دل او به آن مشغول میگردد و در اندیشه آن است. خدای تبارک و تعالی او را به سبب همین اندیشه و اهتمام به بهشت میبرد.»

احادیث نشان میدهد که در نگاه ایشان هرکس که طالب خیر و نعمت برای دیگران باشد در هر خیری که به ایشان برسد شریک است و این صفت چنان مهم شمرده شده که در سوره مائده آیه ۲ آمده است در کارهای خوب، در احسان و بانی خیر شدن و بر اقامه تقوا و طهارت، یکدیگر را اعانت کنید و به کمک یکدیگر بشتابید. بنابراین اگر در جامعه روح اجتماعی و حس همدردی و همکاری وجود داشته باشد آن جامعه زنده و پایدار است و حتی اندیشه کار خیر نیز راهی است به بهشت و برای چنین صفتی پاداشهای متعددی از جمله رضایت خدا و پیغمبر، روا شدن حاجات خود شخص، ثوابی در حد جهاد و انجام اعمال حج و... بیان شده است.

متأسفانه در شرایط کنونی ما که هجوم اشتغالات روزمره ما را از برخی فضایل و حسنات دور نگاه داشته است برای این که از این سردرگمی خارج شده و سبک زندگی اسلامی را سرلوحه قرار دهیم، چارهای نداریم جز آن که به دامان آموزههای قرآن و اهل بیت(ع) باز گردیم و خود را از این اقیانوس معنا سیراب کنیم. ما باید با الگوگیری از سیره و زندگانی ائمه اطهار(ع) به ویژه امام صادق(ع) به عنوان رئیس مذهب جعفری، گامی محکم در این راه برداریم تا بتوانیم الگویی همه جانبه را برای دنیا و عقبای خود رقم زنیم و رنگ و بویی معنوی به زندگی خود ببخشیم.

*پیمودن راه سعادت تنها با پیروی از امامان امکانپذیر است

به نظر میرسد برای رسیدن به سبکی از زندگی متعالی در کنار قرآن، بهره گرفتن از سخنان امامان به ویژه امام صادق(ع) ما را در پیمودن راه سعادت یاری خواهد کرد. در واقع میتوان گفت اگر برای آغاز راه تکیهگاه ما که همان باورها و اعتقادات ما را تشکیل میدهد ریشهای محکم داشته باشد جلوههای بیرونی آن که همان سبک زندگی است نیز به بهترین وجه نمود خواهد کرد. پس اساس سبک زندگی و ریشه آن از نگاه امام بندگی خداست که از بالاترین فضایل بشری شمرده میشود و منتهای سعادت همان است که انسان در ناحیه عقل و فکر و قلب و احساس به کمال مطلوب برسد و خود را به صفات نیکو متصف کند که همه این عوامل باعث برخورداری بیشتر انسان از رضایت در زندگی و رضایت حق تعالی میگردد و این اولین گام در بالارفتن از نردبان سعادتمندی است.

و چون بنده دل در گرو محبت خدا نهد آغاز مسلمانی اوست و چون روی به آن محسن ازلی کند خود نیز نیکوکار میشود و او را محسن میخوانند...

 
     
     
 
   منبع مقاله:  هگمتانه
 
 
 
 
 
 
 
 
  تاریخ انتشار : ١٣٩۶/٠۴/٢٨ تعداد بازدیـد : ١١۴ نسخه چاپی
 
 
طبقه بندی موضوعی    
اقتصاد و بازرگانی    
بهداشت و سلامت    
جامعه    
دانش و زندگی    
دین و اندیشه    
سیاست    
علم و آموزش    
فرهنگ و هنر    
فناوری و ارتباطات    
مدیریت شهری    
ورزش    
 
 
 
© 2005 - 2017  Hamedan.ir
آمار و اطلاعات کاربران
٣  نفر کاربران آنلاین :
۱۳۶,۳۵۴ تعداد بازدید :
   
   
 
سایت های مرتبط
مرکز اطلاعات مدیریت شهری
سایت مرجع مدیریت شهری
موسسه فرهنگی تبیان
موسسه فرهنگی راسخون
 
لینک های مرتبط
شهر الکترونیک همدان
پایگاه اطلاع رسانی
مناقصات و مزایدات
پیام ها و اطلاعیه ها
 
دسترسی سریع 
آرشیـو
آرشیـو شهرداری همدان
آرشیـو سایر مقالات
سامانه پذیرش مقالات
 
 
 
کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال متعلق به شهرداری همدان بوده و هر گونه کپی برداری بدون ذکر منبع غیر مجاز می باشد
طراحی و پشتیبانی : سازمان آمار و فناوری اطلاعات شهرداری همدان