چهارشنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۸   |   Wed October 16, 2019  
   
 
 آرشیو  |  جستجو         
  سامانه پذیرش مقالات و نوشته ها      صفحه اصلی   |   شهرداری همدان   |   سایر مقالات 
     پربازدیدترین ها
نقش و اهميت فضاي سبز در زندگي شهري
شهر سبز پايدار چيست؟
ونداليسم اجتماعي چیست؟
زمینه های استفاده از GIS در برنامه ریزی و مدیریت شهری
نقش شهر الكترونيكي در توسعه شهري
مقدمه ای بر سيرتحول تهيه طرح هاي توسعه شهري در جهان و ايران
بافت هاي فرسوده ، قوت ها و فرصت ها
سيرتحول برنامه ريزي شهري بعد از ورود اسلام به ايران
غذاهاي سنتي همداني ها در ماه مبارك رمضان
۱۵ توصيه كاربردي امام خامنه اي براي انس بيشتر با قرآن
     شهرداری همدان
9 فایده استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی
روش ها و فواید تفکیک زباله در منزل
باید و نباید‌های آپارتمان نشینی
فواید تفکیک زباله و چگونگی آن در خانه
نقش شهروندان در بازیافت و تفکیک زباله ها
اهمیت هویت فرهنگی در شهر پایدار
نقش مبلمان شهري در هويت و سيماي شهر
نقش فن آوري اطلاعات و ارتباطات در مديريت شهري
گذری بر تاریخچه مدیریت پسماند
راه هاي كاهش توليد پسماند در خانه
نقش مبلمان شهري در زيباسازي شهر
نقش شهر الكترونيكي در توسعه شهري
مزاياي بليت الكترونيك و نقش آن در توسعه مديريت حمل و نقل شهري
آموزش شهروندان، حلقه گمشده چرخش بازيافت زباله
شهر سبز پايدار چيست؟
تاريخچه شهرداري و شوراي شهر در ايران
  بیشتر ...
 
 
  تاریخ انتشار : ١٣٩۴/٠۴/٠١ تعداد بازدیـد : ١٩٨٣ نسخه چاپی
 
   موضوع مقاله:  مدیریت شهری
   نـوع مقاله:  شهرداری همدان
 
 
 
 
 
نقش شهر الكترونيكي در توسعه شهري

 

فناوري اطلاعات و نقش آن در ايجاد شهر الكترونيكي فناوري اطلاعات به عنوان عمدهترين محور تحول و توسعه در جهان امروزي مطرح شده و دستاوردهاي ناشي از آن به گونههاي مختلف در زندگي مردم تأثيرگذار بوده است. اين تحولات واژههايي مانند: تجارت الكترونيك، بانكداري الكترونيك، شهر الكترونيكي و حتي دولت الكترونيكي را به همراه داشته است.

طبق اين تغييرات، كشورهايي كه از جوامع صنعتي و سنتي خود را به سمت جامعه اطلاعاتي تبديل كردهاند ملزم هستند راهكارهايي را براي هماهنگ سازي جامعه و شهروندان براي برخورداري از خدماتي كه توسط دولتها ارائه ميشوند ايجاد كند.

توسعه الكترونيكي سالهاي زيادي است كه به صورت عملي در بسياري از كشورهاي جهان در حال اجراست كه علاوه بر بازگشت سرمايههاي هنگفت، موجب صرفه جوييهايي قابل توجه در منابع و ظرفيتهاي مختلف كشورها ميشود.

بحث ايجاد و پيادهسازي شهر الكترونيك و خدمات رساني از طريق فناوري اطلاعات از مقولههايي است كه اين امكان را براي شهروندان ميدهد تا دسترسي به اطلاعات و خدمات دولتي و همچنين زمينه اصلاح كيفيت خدمات و ارائه فرصتهاي گسترده تر براي مشاركت در فرآيندها و نمادهاي مردمسالار يك كشور فراهم سازد.

در اين مجال در گام اول آشنايي با مفهوم فناوري اطلاعاتي، شهروند و شهر الكترونيكي ميباشد، همچنين در ادامه به مزايا و چالشهاي ايجاد يك شهر الكترونيك و خدماتي كه به شهروندان ارائه ميشود را مورد بررسي قرار ميدهيم.

امروزه اهميت فناوري اطلاعات به منظور افزايش سرعت و دقت فعاليتهاي مختلف سازمانها و در نتيجه بالا بردن بهرهوري آنها به روشني مشخص شده است. مخصوصاً سازمانهايي كه بخشهاي مختلف آن در مناطق جغرافيايي پراكنده و دور از يكديگر قرار گرفتهاند و يا مؤسساتي كه موظف به انجام كارهاي متنوع و متعدد هستند. بسياري از مشكلات خود را از طريق فناوري اطلاعات رفع ميكنند.

مطالعات متعددي كه در زمينه نقش فناوري بر جوامع شده است نمايانگر اين مورد است كه توسعه پراكنده در اين زمينه عموماً به نتيجه دلخواه منتهي نشده و از كيفيت و مطلوبيت مناسبي برخوردار نيست. به اين منظور اغلب كشورهاي پيشرفته، توسعه فناوري اطلاعات و عموميت بخشيدن به استفاده از آن توسط مردم را از طريق نظامهاي يكپارچه در قالب شهرهاي الكترونيكي و دولت الكترونيكي دنبال ميكنند.

هر كشور متناسب با موقعيتهاي اقتصادي و اجتماعي و فرهنگي خود اهداف خاصي را در رابطه با ايجاد شهرهاي الكترونيكي مدنظر قرار ميدهد. بر اين اساس همه شهرهاي الكترونيكي اهداف يكساني ندارند و ممكن است در برخي زمينهها با يكديگر متفاوت باشند، ولي در مجموع ميتوان موارد مشترك فراواني را در بين آنها يافت.

توسعه اقتصاد پايدار، ارتقاي مديريت شهري، بهبود بخشيدن به كيفيت خدمات و بالا بردن استانداردهاي زندگي شهروندان، آماده كردن شهروندان براي زندگي در جامعه اطلاعاتي و موارد ديگر از اهداف شهرهاي الكترونيكي محسوب ميگردد.

* فناوري اطلاعات و نقش آن در توسعه پايدار

اگر قرار باشد بيش از ۶۰ درصد عوامل رشد و توسعه پايدار را براساس دانش و دانايي بدانيم، لازم است هر گونه برنامهريزي در راستاي تحقق توسعه مذكور را بر اساس دانش و دانايي و بهره گيري از فناوري اطلاعات طراحي كنيم. اين امر آنقدر با اهميت است كه هيچ گاه نبايد تحت الشعاع كمبودها و صرفه جوييهاي مالي و اقتصادي قرار گيرد؛ بدين معنا كه هر گاه جامعه يا جوامعي با كمبود منابع و گلوگاه اقتصادي بيشتري مواجه باشند، ضرورت توجه به اين امر، جديتر مينمايد، زيرا پرداختن به آن ميتواند فرصتهاي ويژهاي را در مقولههاي مختلف توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي و امور كاربردي فراهم آورد.

با توجه به نقش همه جانبه اطلاعات در همه امور جاري جوامع توسعه يافته و در حال توسعه، تأثير وجود اطلاعات در امور نظارتي نيز بيش از گذشته حائز اهميت مينمايد.

* شهروند الكترونيك

تمامي انسانها در طول زندگي خود، نقشهاي متفاوتي ايفا مينمايند. براي هر يك از ما در نقش فرزند، والدين، خويشاوندان دور و نزديك، كاسب، تاجر، كارمند، مدير، توليد كننده، دانشآموز، دانشجو، معلم، استاد، رئيس دانشگاه و دهها نقش كوچك و بزرگ ديگر وظايفي متصور است كه به صورت روزمره به آنها ميپردازيم. ما تا به امروز اين وظايف را به كمك روشهاي سنتي انجام ميداديم، اما امروزه ابزار الكترونيكي، انجام امور و ايفاي وظايف شهروندي را بسيار سادهتر، سريعتر و ارزانتر نموده است. مقولههاي جديدي چون تجارت الكترونيك، دولت الكترونيك، آموزش الكترونيك، سلامت الكترونيك، انتشارات الكترونيك، انتخابات الكترونيك و... هر يك در برگيرنده قسمتي از زندگي و فعاليتهاي روزمره ما هستند. شهروند الكترونيك بايد بتواند در قالب آنها به انجام وظايف خويش بپردازد.

شهروند الكترونيك به شهروندي گفته ميشود كه توانايي استفاده از خدمات برخط دولتها را در حد مطلوب داشته باشد. در واقع شهروندان الكترونيك همان كاربران جوامع اطلاعاتي هستند.

مطابق استاندارد آموزش شهروند الكترونيكي، شهروند الكترونيكي كسي است كه از حداقل دانش لازم در رابطه با مفاهيم پايه آيسيتي، حداقل توانايي لازم در به كارگيري سيستم عامل ويندوز و واژه پرداز مايكروسافت، توانايي كافي براي برقراري ارتباط با اينترنت و وب جهان گستر، توانايي مبادله پيامهاي الكترونيكي از طريق فناوري پست الكترونيك، توانايي كافي براي يافتن اطلاعات مورد نياز با انجام جستجوهاي مؤثر در وب، توانايي مقابله با پيامدهاي منفي و آسيبهاي احتمالي ناشي از استفاده ناصحيح از اينترنت و استفاده از كاربردهاي مثبت اين فناوري، توانايي يافتن اطلاعات راجع به نحوه انجام كارهاي مختلف از طريق اينترنت، توانايي تكميل فرمهاي آنلاين اينترنتي و انجام كارهاي روزمره مختلف از طريق شبكه برخوردار باشد. با توجه به تعريف ارائه شده، امروزه در بسياري از كشورهاي پيشرفته جهان، اغلب شهروندان در حال تبديل شدن به شهروند الكترونيكي هستند و در كشورمان نيز تا چند سال ديگر شهروندان مجبورند كه شهروند الكترونيكي باشند و دولت نيز ناچار به ارائه خدمات الكترونيكي مانند شهرداري الكترونيكي، تجارت الكترونيكي، بانكداري الكترونيكي، تفريحات الكترونيكي، مشاوره و بهداشت الكترونيكي و حتي بازيهاي الكترونيكي و ساير خدمات است. در واقع كسب هر يك از مهارتهاي فوق توسط كاركنان دولت و عموم مردم قدم بسيار مهمي براي دستيابي به يك جامعه الكترونيكي پويا و به تبع آن نيل به اهداف دولت الكترونيكي به شمار ميرود. در صورت توجه دولتمردان و مسؤولان ذيربط به مقوله شهروند الكترونيكي و تلاش آنها به منظور نهادينه كردن آن در ميان عموم مردم و كاركنان دولت، دستاوردها و نتايج مثبت زيادي در كوتاه مدت و ميان مدت حاصل خواهد شد.

* شهر الكترونيكي

تعريفي كلي كه بتواند مفهوم شهر الكترونيكي را به صورت جامع ارائه دهد به اين صورت است كه: شهر الكترونيك، شهري است كه اجراي اكثر فعاليتهاي آن از طريق امكانات مبتني بر اينترنت و شبكه‌‌هاي الكترونيك امكانپذير باشد. در چنين شهري ضرورتي ندارد مردم براي انجام كارهاي روزمره خود وقت زيادي را صرف كنند. بلكه تمام اين كارها را ميتوانند از طريق سخت افزارهاي فناوري از جمله رايانههاي شخصي و اتصال به شبكه جهاني انجام دهند.

* مدل شهر الكترونيكي

شهر الكترونيكي شامل اجزايي است كه تعامل آنها با يكديگر تحقق چنين شهري را ميسر ميسازد. اين اجزا را ميتوان در چهار مؤلفه زير لحاظ نمود.

۱- زندگي الكترونيكي

٢- سازمان الكترونيكي

٣- دولت الكترونيكي

۴- زيرساختار الكترونيكي

ايجاد يك شهر الكترونيكي بدون وجود يك زيرساختار مناسب ممكن نيست. چنين زيرساختاري ميتواند بخشهاي مهمي نظير موارد ذيل داشته باشد.

ـ وجود نيروي انساني ماهر و متخصص

ـ محيط حقوقي به معني وجود قوانين و مقررات مورد نياز (قانون تجارت الكترونيكي، پرداخت الكترونيكي قانون جرايم سايبري و غيره)

ـ شرايط فرهنگي مناسب براي استفاده مناسب از خدمات شهر الكترونيكي

ـ زيرساخت مخابراتي فناوري اطلاعات

چگونگي تحقق شهر الكترونيكي

پيادهسازي شهر الكترونيكي از ديدگاه بنيانگذاران و مجريان شهرهاي مختلف در دنيا، روشهاي متفاوتي دارد و به طور كلي داراي رويه مشخص و خاصي نيست، اما در مجموع همه آنها داراي يك چهارچوب و قالب كلياند و به طور نامحسوسي به همديگر وابستهاند.

بدون توجه به زيرساختهاي ارتباطي قوي، محيط حقوقي مناسب، تأمين امنيت فناوري اطلاعات و ارتباطات، اقتصاد آزاد، توسعه سواد اطلاعاتي شهروندان، بافت فيزيكي مناسب و ساير شرايط لازم به منظور ايجاد و توسعه خدمات شهري و همچنين فرهنگ استفاده صحيح، ميسر نيست.

ايجاد و پيادهسازي هر شهر الكترونيكي ميتواند مزاياي بيشماري را براي شهروندان و حتي دولتها داشته باشد كه از عمده اين مزايا ميتوان به چند مورد زير اشاره كرد:

ـ افزايش بهره وري در ارائه خدمات شهري به دليل حذف محدوديتهاي زماني

ـ حذف بوروكراسي و ارائه خدمات يك مرحلهاي (One - Step) به شهروندان

ـ اطلاعرساني دقيق و كامل و توسعه سواد اطلاعاتي كه منجر به ارتقاي فرهنگ جامعه خواهد شد

ـ افزايش نقش مشاركتي مردم در تصميم سازيهاي شهري و كشوري

ـ امكان نظارت دقيق بر عملكرد سازمانها و افراد

ـ ارتباط بهتر سازمانها و ارگانهاي مختلف شهري

* موانع موجود در تحقق شهر الكترونيكي

در فرايند تحقق شهر الكترونيكي چالشهاي اساسي وجود دارند كه بايد مورد توجه قرار گيرند و براي رفع آنها برنامهريزيهاي لازم صورت گيرد كه به برخي از اين موارد اشاره ميكنيم.

ـ فقدان نيروي ماهر و متخصص كافي براي اداره شهر الكترونيكي

ـ لزوم سرمايهگذاري قابل توجه براي به روز كردن اطلاعات

ـ فقدان نرمافزارهاي لازم و يا عدم كارآيي آنها

ـ عدم دسترسي كافي و كيفي مردم به اينترنت

ـ نگراني امنيتي كه در رابطه با اطلاعاتي كه از طريق شبكه در دسترس است

ـ امكان ايجاد ناهنجارهاي فرهنگي در جوامع به علت نفوذ فرهنگهاي ديگر

* ارائه مدل پيشنهادي جهت پيادهسازي شهر الكترونيكي

با توجه به وضعيت فرهنگي، اقتصادي، اجتماعي و شرايط خاص حاكم بر آن، اجراي شهر الكترونيكي و پيادهسازي مرحلهاي آن، دقت عمل و برنامهريزي خاصي را ميطلبد. در بسياري از عمليات صنعتي و اجرايي و برخي از پروژههاي عملي در قالب استانداردهاي جهاني از مدل چرخه دمينگ استفاده ميشود. اين مدل از چهار مرحله تشكيل شده كه عبارتند از:

١- طراحي و برنامهريزي

٢- اجرا

٣- بازرسي و كنترل

۴- اقدام اصلاحي

* خدمات يك شهر الكترونيكي

طي بررسيهاي كه در مورد شهرهاي الكترونيكي جهان شده دامنه خدماتي كه ميتواند توسط اين دو نظام ارائه شوند در سه مقوله زير ميگنجد:

ـ خدمات مرتبط با زندگي شهروندان

ـ خدمات تجاري شهر

ـ خدمات اطلاعرساني و گردشگري

ـ يك نمودار از درصد خدمات ارائه شده در چند شهر الكترونيكي

* چرا وجود شهرهاي الكترونيك اهميت دارد؟

حركت به سمت شهرهاي الكترونيك با توجه به افزايش جمعيت و تغيير ساختار روابط بين افراد امري اجتنابناپذير است. شهر الكترونيك و شهروند الكترونيك با توجه به اينكه بخشي از پروژه دولت الكترونيك است و از منظر برخي صاحب نظران نقطه آغاز دولت الكترونيك ميباشد بسيار مهم و يكي از اركان اصلي دولت الكترونيك است. به دليل اينكه جهان به سمت الكترونيكي شدن پيش ميرود ما نيز براي تعاملات و ادامه حيات اجتماعي، اقتصادي، سياسي و... خويش ناگزير به پيوستن به اين جريان ميباشيم و اين امر بدون داشتن شهر الكترونيك و شهروند الكترونيك تقريباً محال و غيرممكن است.

* شهر الكترونيك و ويژگيهاي آن

الف) حقوق شهروندان در شهرهاي الكترونيكي

در عصر اطلاعات و متناسب با اهداف سند چشمانداز بيستساله و با تلاش روزافزون دولت و تمامي آحاد جامعه براي شكلگيري جامعه اطلاعاتي و جامعه دانش پايه، به سمت كشوري حركت ميكنيم كه در آن، مفهوم شهروندان به افرادي اطلاق ميگردد كه مسؤوليتپذير، پاسخگو و فعال، كمكدهنده و داراي نقشي مؤثر در فرآيند توسعه ملي بوده و منفعل، ساكن و مددجو نباشند. از اين رو حصول اطمينان از كاربرد فناوري اطلاعات در همه ابعاد زندگي و نظامهاي اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي موجب تحولي بزرگ در شيوه زندگي، كار و فعاليت آنها و از حقوق اساسي هر شهروندي به حساب ميآيد.

در چنين جامعهاي، توانمندي شهروندان در پردازش، ذخيره، انتقال، توليد و بهكارگيري داده، اطلاعات و دانش از اهميت بسزايي برخوردار است. در سايه تحقق حقوق ملت در چنين جامعهاي، افراد شايسته، با مهارت، داراي شوق و انگيزش، پاسخگو و نوآور در ارتقاي سطح كيفيت زندگي فردي و اجتماعي يك شهر و حتي كشور وظايف بزرگي را بر عهده ميگيرند. اينگونه شهروندان قادرند در بازار جهاني فعاليت نموده و به مبادله ثروت و دانش خود به دور از هرگونه محدوديت جغرافيايي، فيزيكي و اقتصادي در كوتاهترين زمان و در هر مكاني مشغول شده و شكلدهنده اقتصادي متنوع، توأم با افزايش قدرت رقابت باشند. جامعهاي كه در آن با رعايت حقوق و قوانين الكترونيكي حاكم بر فضاي ديجيتال، قدرت جذب دانش و استعداد از اقصي نقاط جهان نيز امكانپذير ميگردد. از اين رو دسترسي به جامعه اطلاعاتي در سطح ملي و منطقهاي و توسعه دولت الكترونيكي با ايجاد شهرهاي الكترونيك و كاهش زمان و هزينه ارائه خدمات به شهروندان نيازمند فراهم آوردن فرصتهاي برابر، عادلانه و امن اطلاعاتي براي همه شهروندان توأم با رعايت حقوق فردي و اجتماعي آنان است.

ب) تعامل خانواده و شهر الكترونيكي

زندگي در شهر الكترونيكي، مطالعه و افزايش اطلاعات و مهارتهاي تك تك شهروندان و به خصوص والدين و خانوادهها را ميطلبد، چرا كه اين خانوادهها هستند كه نهايتاً به عنوان كاربران سيستم در جهت تأمين نيازهاي خدماتي خود به وبگاهها و پورتالهاي شهر الكترونيك مراجعه ميكنند.

* تدوين و اجراي قوانين و مقررات شهرهاي الكترونيكي

جهت برپايي و ايجاد شهر الكترونيك، علاوه بر تدوين و اجراي قوانيني مناسب در جهت تحقق دولت الكترونيك، لازم است قوانين ويژهاي خصوصاً در جهت رعايت استانداردهاي امنيتي تدوين و تنظيم گردد، به طوري كه متناسب با نيازها و ويژگيهاي هر شهر الكترونيك ارائه شده باشد. اين قوانين و مقررات از سوي دولت در بخشهاي مختلف اقتصادي و اجتماعي قابل بررسي است.

رفاه اجتماعي و امنيت اجتماعات در شهرهاي الكترونيكي چگونه است؟

مزاياي الكترونيكي شدن از جمله سرعت و دقت بالاتر و كاهش هزينههاي سربار، باعث گسترش شهرهاي الكترونيك شده است. در مقايسه با زندگي كنوني، يك شهروند الكترونيك از سطح رفاه اجتماعي بالاتري برخوردار است.

ج) مقوله امنيت در شهر الكترونيك

همانگونه كه ميدانيم در يك شهر الكترونيك كه ثمره توسعه دنياي اطلاعات است، كليه مراكز دولتي و خصوصي با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات و از طريق شبكههاي متعدد با هم در ارتباط ميباشند تا بدين وسيله امكان انجام فعاليتهاي بانكي، تبادلات مالي و تجاري، بهداشتي، آموزشي و خدماتي را به صورت الكترونيك و برخط براي تمامي شهروندان در كليه اوقات شبانهروز فراهم آورند. اين مهم زماني تحقق مييابد كه اطلاعات به صورت مطمئن، با صحت و سقم كامل و با حفظ امنيت و محرمانگي منتقل، نگهداري و يا در دسترس افراد قرار گيرد. از آنجا كه مسؤوليت بخش عمدهاي از زيرساختها و سياستها و بررسي مسائل امنيتي در شهر الكترونيك، وابسته به دولتها است، لذا اين امر در جهت تحقق دولت الكترونيك نياز به توجه و تدابير ويژهاي دارد.

خوشبختانه اهميت مقوله امنيت در فضاي الكترونيكي تا جايي است كه در سند راهبردي پيشنهادي نظام جامع فناوري اطلاعات كشور نيز به عنوان يكي از عوامل بسيار مهم، بدان پرداخته شده است.

نتيجه گيري:

عوامل متعددي وجود دارد كه سياستگذاران را تشويق ميكند تا جوامع خود را به سمت الكترونيكي شدن سوق داده و موجب توسعه فناوري اطلاعات را در كشورهاي خود فراهم آورند و اين جز با ايجاد و راهاندازي شهرهاي الكترونيكي كه منتهي به دولت الكترونيكي شود ميسر نخواهد شد. به چند مورد از اين عوامل اشاره ميكنيم:

ـ با ايجاد شهر الكترونيكي و نقش فناوري بسياري از مشكلات اقتصادي و سياسي و اجتماعي كشور رفع خواهد شد.

ـ بيشتر مؤسسات و نهادها براي اجراي برنامههاي خود از نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات بهره خواهند برد.

ـ باعث خواهد شد كه بين كشورها شكاف ديجيتالي ايجاد نگردد.

 
     
     
 
   منبع مقاله:  هگمتانه
 
 
 
 
 
 
 
 
  تاریخ انتشار : ١٣٩۴/٠۴/٠١ تعداد بازدیـد : ١٩٨٣ نسخه چاپی
 
 
طبقه بندی موضوعی    
اقتصاد و بازرگانی    
بهداشت و سلامت    
جامعه    
دانش و زندگی    
دین و اندیشه    
سیاست    
علم و آموزش    
فرهنگ و هنر    
فناوری و ارتباطات    
مدیریت شهری    
ورزش    
 
 
 
© 2005 - 2019  Hamedan.ir
آمار و اطلاعات کاربران
۶  نفر کاربران آنلاین :
۱۹۰,۲۵۱ تعداد بازدید :
   
   
 
سایت های مرتبط
مرکز اطلاعات مدیریت شهری
سایت مرجع مدیریت شهری
موسسه فرهنگی تبیان
موسسه فرهنگی راسخون
 
لینک های مرتبط
شهر الکترونیک همدان
پایگاه اطلاع رسانی
مناقصات و مزایدات
پیام ها و اطلاعیه ها
 
دسترسی سریع 
آرشیـو
آرشیـو شهرداری همدان
آرشیـو سایر مقالات
سامانه پذیرش مقالات
 
 
 
کلیه حقوق مادی و معنوی این پورتال متعلق به شهرداری همدان بوده و هر گونه کپی برداری بدون ذکر منبع غیر مجاز می باشد
طراحی و پشتیبانی : سازمان آمار و فناوری اطلاعات شهرداری همدان